Stekje ‘de spitplaats’ opnieuw opgetrokken uit turf

RSS feed

Het bankje ‘de spitplaats’ van ontwerpster Nynke Rixt Jukema in gebied Oer de Wiel bij Feanwâlden is opnieuw opgetrokken uit turf. 

Het was altijd de bedoeling om het bankje in turf uit te voeren, maar destijds was turf nergens verkrijgbaar en moest het bankje noodgedwongen uitgevoerd worden in plaggen. De bijna honderd jaar oude turf is afkomstig uit een pand aan het Zuidvliet in Leeuwarden.

Het stekje is in 2011 gemaakt in het kader van het project ‘Twaalf stekjes’ van Keunstwurk en Landschapsbeheer Friesland. Het bankje of stekje heet de spitplaats omdat er altijd veel gespit is in gebied, in verband met de turfwinning. Daarnaast is het bankje vernoemd naar de spitketen die er in het gebied stonden.

Spitketen werden in één dag gemaakt. Wanneer een jongen en een meisje gingen trouwen, dan moesten ze naar het gemeentehuis lopen. Vaak was dat een flinke wandeling. Als ze terugkwamen, hadden de familie en de buren de spitkeet al af. Het verhaal gaat dat je voor een huis wat je in één dag bouwt geen bouwvergunning nodig had. Een spitkeet is een eenkamerwoning met één vertrek voor wonen, slapen en koken. Rond 1900 woonde 81% van de bevolking van Dantumadiel in een éénkamer woning. Dat was verschrikkelijk veel vergeleken met de rest van Friesland.

Waarschijnlijk waren in het gebied wat nu ‘Oer de Wiel’ heet een aantal van die spitkeet dorpen. De mensen leefden van het afgraven van het laagveen voor Turfwinning. De meeste hoogveen was toen al verdwenen. De toegepaste turf voor de Spitplaats is ook laagveenturf. Het kan heel goed dat de turf hier uit gebied komt omdat er 100 jaar geleden nog veel turf gewonnen werd.

Oer de Wiel is nu een gebied in transformatie. De komende jaren wordt hier het oude veenlandschap in ere hersteld omdat het gebied ooit behoorde tot de meest uitgebreide moerasachtige regio’s in Fryslân.

In Noordoost Fryslân staan naast dit bankje tal van andere bankjes, allemaal ontworpen door bekende en minder bekende ontwerpers. De bankjes nodigen de bezoekers uit even tijd te nemen voor de omgeving en voor elkaar. Ze dragen bij aan de toegankelijkheid van het landschap en laten zien hoe kunst de openbare ruimte kan verrijken. Ze vertellen het verhaal van de locatie en geven haar daarmee betekenis.

Meer informatie over de stekjes vindt u op onze website